Trong quá trình gia công cơ khí, hơi sương dầu là tác nhân ô nhiễm phát sinh phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ. Nếu không được thu gom và xử lý hiệu quả, hơi sương dầu không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động mà còn làm giảm độ tin cậy của thiết bị, gia tăng rủi ro mất an toàn và tác động đến môi trường sản xuất. Vậy hơi sương dầu được hình thành như thế nào, gây ra những nguy cơ gì và đâu là giải pháp xử lý hiệu quả cho nhà máy?
Nguồn gốc sinh ra hơi dầu trong quá trình sản
xuất
Trong các máy gia công cơ khí (phay, tiện, mài CNC...), dầu hoặc dung dịch làm mát được phun liên tục vào khu vực dao cắt để thực hiện 3 nhiệm vụ chính:
- Làm mát: Hấp thụ nhiệt lượng khổng lồ sinh ra từ ma sát, giúp dao không bị cháy và phôi kim loại không bị biến dạng do nhiệt.
- Bôi trơn: Giảm ma sát giữa dao và bề mặt vật liệu, giúp vết cắt ngọt và bề mặt gia công nhẵn bóng.
- Rửa trôi: Đẩy các mạt kim loại (phoi) ra khỏi khu vực cắt, tránh làm xước bề mặt chi tiết.
Vậy hơi dầu sinh ra như thế nào? Khi dòng dung dịch này được phun dưới áp suất lớn và va đập vào bề mặt kim loại đang quay ở tốc độ cao (cộng với nhiệt độ cực nóng), dầu bị "xé tơi" và bốc hơi, tạo thành một lớp sương mù lơ lửng trong không khí.
Ảnh hưởng nguy hiểm của hơi dầu tới sức khỏe người lao động
Hơi dầu không chỉ chứa dầu, mà còn hòa lẫn mạt kim loại li ti, chất phụ gia hóa học (chống gỉ, diệt khuẩn) và nấm mốc sinh ra do dầu bị lão hóa. Nếu không được thu gom và xử lý kịp thời, hơi dầu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người lao động, chất lượng môi trường làm việc và độ bền của máy móc.
Tác động trực tiếp đến sức khỏe hô hấp
Các hạt hơi dầu có kích thước rất nhỏ, dao động từ 0,5–10 µm, nên dễ phát tán và xâm nhập vào đường hô hấp.
- Hạt có kích thước lớn: Thường lưu lại ở mũi và cổ họng, gây kích ứng, viêm mũi và viêm họng.
- Hạt siêu mịn (<5 µm): Có thể vượt qua cơ chế lọc tự nhiên của cơ thể, đi sâu vào phế nang và tích tụ trong phổi. Tiếp xúc trong thời gian dài làm tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp nghề nghiệp như viêm phế quản mạn tính, hen suyễn và viêm phổi do hít phải sương dầu.
Bệnh lý về da
Khi hơi dầu bám lên da trong thời gian dài, các hóa chất và chất tẩy rửa trong dầu sẽ dần phá hủy lớp màng bảo vệ tự nhiên của da. Gây kích ứng da: Da khô, nứt nẻ, mẩn đỏ và viêm da tiếp xúc. Bít tắc lỗ chân lông: Hơi dầu kết hợp với vi khuẩn phát sinh trong dầu đã lão hóa có thể gây mụn mủ, mụn trứng cá công nghiệp (chloracne).
Rủi ro về bệnh ung thư
Trong quá trình sử dụng và tuần hoàn nhiều lần ở nhiệt độ cao, dầu gia công có thể bị phân hủy, làm phát sinh các hợp chất độc hại như PAHs (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons) và Nitrosamine.
Đây là những tác nhân đã được nhiều nghiên cứu y khoa xác định có liên quan đến nguy cơ gia tăng ung thư phổi, ung thư thanh quản và ung thư da khi người lao động tiếp xúc trong thời gian dài.
Tác động toàn thân và an toàn lao động
- Ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể: Việc hít phải các hợp chất hữu cơ bay hơi (VOCs) phát sinh từ dầu gia công có thể gây đau đầu, chóng mặt, buồn nôn và suy giảm khả năng tập trung trong quá trình làm việc.
- Gia tăng nguy cơ mất an toàn lao động: Hơi dầu lắng đọng trên bề mặt sàn tạo thành lớp màng trơn trượt, làm tăng nguy cơ trượt ngã và tai nạn trong khu vực sản xuất.
- Tác động đến độ tin cậy của thiết bị: Dầu tích tụ trên bảng mạch điện và các linh kiện bên trong máy CNC có thể làm tăng nguy cơ chập điện, hư hỏng thiết bị, thậm chí dẫn đến sự cố cháy nổ.
Giới thiệu thiết bị thu hơi sương dầu thế hệ mới của thương hiệu OHM
Thiết bị thu hồi hơi sương dầu OMC-N3
OMC-N3 của OHM (Nhật Bản) là giải pháp thu hồi hơi sương dầu hiệu quả, giúp cải thiện chất lượng không khí trong nhà xưởng, giảm chi phí vận hành và nâng cao độ ổn định của hệ thống gia công.
(1).jpg)
Ưu điểm nổi bật
- Không sử dụng lõi lọc: Giảm chi phí thay thế vật tư và công tác bảo trì định kỳ.
- Hiệu suất lọc lên đến 99%: Thu hồi các hạt dầu có kích thước từ 2 µm đối với dầu pha nước; khi lắp thêm bộ lọc phụ trợ, đạt 99% với hạt dầu từ 1 µm đối với dầu nguyên chất.
- Tiết kiệm điện năng: Sử dụng động cơ quạt 0,2 kW, thấp hơn đáng kể so với nhiều sản phẩm cùng công suất lọc trên thị trường (khoảng 0,4 kW), góp phần giảm chi phí vận hành.
Khả năng lọc của máy thu sương dầu OMC-N3 (màu vàng là máy lắp thêm bộ lọc)
Thiết bị thu hồi hơi sương dầu tĩnh điện OMC-E
OMC-E là dòng thiết bị thu hồi hơi sương dầu cao cấp nhất của OHM (Nhật Bản), được thiết kế chuyên biệt cho các ứng dụng sử dụng dầu nguyên chất và phát sinh hơi sương dầu có kích thước siêu mịn dưới 1 µm, loại hạt mà các phương pháp lọc thông thường khó xử lý hiệu quả.
.jpg)
Ưu điểm nổi bật
- Công nghệ lọc tĩnh điện: Thu hồi hiệu quả các hạt sương dầu siêu mịn có kích thước dưới 1 µm.
- Chuyên dùng cho dầu nguyên chất: Đáp ứng yêu cầu xử lý hơi dầu trong các dây chuyền gia công sử dụng dầu không pha nước.
- Hiệu suất xử lý cao: Giảm lượng hơi dầu phát tán trong nhà xưởng, góp phần duy trì môi trường làm việc sạch hơn và bảo vệ thiết bị.
Khả năng lọc dầu của máy lọc tĩnh điện (Model: OMC-E325)
Máy thu hồi hơi sương dầu - Xu hướng đầu tư của các nhà máy gia công hiện đại
Cùng với sự phát triển của sản xuất thông minh và các tiêu chuẩn EHS (Environment, Health & Safety), thiết bị thu hồi hơi sương dầu đang dần trở thành một hạng mục tiêu chuẩn trong nhiều nhà máy gia công cơ khí hiện đại. Thay vì chỉ xử lý khi phát sinh sự cố, doanh nghiệp ngày càng ưu tiên kiểm soát hơi sương dầu ngay từ nguồn nhằm bảo vệ sức khỏe người lao động, duy trì chất lượng không khí và giảm thiểu rủi ro trong quá trình vận hành.
Bên cạnh yếu tố an toàn, việc đầu tư thiết bị thu hồi hơi sương dầu còn mang lại giá trị lâu dài cho doanh nghiệp. Hơi dầu được kiểm soát hiệu quả giúp hạn chế dầu bám trên máy móc và tủ điện, giảm tần suất vệ sinh, kéo dài tuổi thọ thiết bị, giảm chi phí bảo trì và duy trì sự ổn định của dây chuyền sản xuất.